Je elektrische auto kan volgeladen zijn en toch weigeren zijn eigen deuren te openen
Er zit een tweede batterij in je elektrische auto, en die beslist of de eerste überhaupt iets mag doen.
Pel een elektrische auto terug tot zijn bedrading en je ziet minder een batterij op wielen dan een gewone auto met een heel grote krachtcentrale eronder geschroefd. De deuren, de sloten, de schermen, de verlichting, de rem- en stuurelektronica en de computers die dat allemaal bewaken, draaien op dezelfde 12 volt die auto's al sinds de jaren vijftig gebruiken, gevoed door een doodgewone loodzuur- of AGM-batterij ter grootte van die in een dieselhatchback. De tractiebatterij onder de vloer is van al die systemen gescheiden door twee contactoren, en contactoren zijn elektromagneten: ze hebben 12 volt nodig om aan te trekken. Daar zit de val. Zakt de kleine batterij onder de spanning die nodig is om ze te sluiten, dan is de grote onbereikbaar, kan ze de kleine niet bijladen en kan ze de auto niet doen rijden, wat de laadstand gisteravond ook aangaf. ADAC, dat meer pechgevallen afhandelt dan eender welke andere organisatie in Europa, herleidde iets meer dan de helft van al zijn interventies bij elektrische auto's tot de 12 volt-batterij, een groter aandeel dan de 44,6 procent die het bij benzine en diesel optekent. De troost in dat cijfer is dat elektrische auto's sowieso veel minder vaak stilvallen: 3,8 interventies per duizend auto's van twee tot vier jaar oud, tegenover 9,4 voor verbrandingsmotoren. Het ongemak is dat het bijna altijd dit is wanneer het toch gebeurt.
Waarom de kleine batterij leegloopt terwijl de grote vol blijft
Een elektrische auto heeft geen alternator. Zijn 12 volt-batterij wordt bijgeladen door een DC-DC-omvormer die de paar honderd volt van de tractiebatterij terugbrengt tot een stuk of veertien, en die omvormer draait alleen wanneer de auto wakker is. Een geparkeerde EV is veel vaker wakker dan een geparkeerde benzineauto: hij antwoordt op de app telkens je die opent, hij luistert naar de sleutel, hij draait de bewakingsstand die je hebt ingeschakeld, hij houdt een modem in leven voor updates over de lucht, en volgens schema warmt hij het interieur op tegen acht uur 's ochtends of gaat hij de batterij voorverwarmen voor een snellaadbeurt. De meeste constructeurs programmeren een periodieke bijlading en maken de auto om de dag of twee wakker louter om die omvormer even te laten draaien, maar dat gebeurt alleen als de tractiebatterij nog lading heeft en de auto niet in transport- of diepe slaapstand staat. Veertien dagen op een luchthavenparking met de app twee keer per dag geopend, is een realistische manier om thuis te komen bij een auto die niet opengaat. Korte dagelijkse ritjes lossen het evenmin op, want de batterij wordt oppervlakkig gecycled door het wakker worden tijdens het parkeren en niet door het rijden, en een loodzuurbatterij die zo behandeld wordt, veroudert sneller dan de kalender doet vermoeden.
De symptomen lijken in niets op een lege batterij
Bij een benzineauto kondigt een lege batterij zich aan met een trage startmotor. Een elektrische auto heeft niets te starten, dus faalt hij op vreemdere manieren. Het scherm start op en herstart meteen weer, of komt op met een dozijn ongerelateerde waarschuwingen tegelijk: stabiliteitscontrole, stuurbekrachtiging, aandrijving en bandenspanning door elkaar, gemeld door computers die te weinig spanning krijgen in plaats van echt defect te zijn. De sleutel werkt eerst niet meer van op afstand en daarna helemaal niet meer. De deuren kunnen je volledig buitensluiten, en net daarom verbergt elke elektrische auto die in Europa verkocht wordt nog altijd een mechanisch sleutelblad in de afstandsbediening en een slotcilinder achter een dopje op de bestuurdersdeur. Zoek die twee één keer op, bij daglicht, op je eigen oprit. Het detail waar mensen op vastlopen is de laadklep: op veel auto's is de ontgrendeling elektrisch, dus met een lege 12 volt-batterij kun je de auto ook niet inpluggen, en bij sommige komt de elektrische parkeerrem pas los als iemand er weer 12 volt in gestoken heeft.
Een elektrische auto overbruggen gaat over wakker maken, niet over starten
Het werk zelf is verrassend klein. Je moet geen koude diesel rondjagen, je moet net genoeg stroom leveren om twee contactoren te sluiten en een paar computers op te starten, en dat doet een moderne lithium-startbooster moeiteloos. Elke EV heeft aangeduide startpunten, meestal een pluspool met een rood dopje en een blanke massabout in het vooronder, en de handleiding noemt ze bij naam. Bij sommige auto's, waaronder de Tesla Model 3 en Model Y, is de motorkapontgrendeling zelf elektrisch en zitten er achter het klepje van het sleepoog twee draadjes waar je precies daarom 12 volt op zet om ze open te krijgen. Sluit eerst de plus aan en de massa op de aangeduide bout in plaats van op de minpool van de batterij zelf, zet de auto daarna in Ready en laat hem daar minstens twintig tot dertig minuten staan zodat de DC-DC-omvormer iets kan terugstoppen. Rijden doet hetzelfde werk, maar de 12 volt-batterij herstelt op tijd en niet op afstand, dus een ritje van vijf minuten naar de winkel levert helemaal niets op. Niets van dit alles raakt aan het hoogspanningssysteem, dat achter zijn oranje bekabeling afgesloten blijft en waar je met een open motorkap niet in hoort te prutsen.
Start met je elektrische auto nooit een andere auto op
Dit is de instructie die zowat elke EV-handleiding bevat en die zowat geen enkele eigenaar gelezen heeft. Een benzineauto die overbrugd wordt, trekt een paar honderd ampère gedurende een seconde of twee, en bij een gewone hulpauto komt die piek uit een batterij en een alternator die daarop gebouwd zijn. Bij een elektrische auto zou ze door een DC-DC-omvormer moeten die enkel op de eigen verlichting en elektronica van het voertuig gedimensioneerd is, en door een 12 volt-batterij die vaak fysiek kleiner is dan die in de auto die je wil redden. Die omvormer is geen goedkoop onderdeel en de schade eraan is niet het soort dat iemand als coulance afhandelt. Leen liever je startbooster uit, of je telefoon om hulp te bellen. Het is een banale regel over een banaal onderdeel, en dat is ongeveer de vorm van elektrisch rijden zodra de nieuwigheid eraf is: de batterij en de spectaculaire laadsnelheden krijgen alle aandacht, terwijl de echte gebruikskosten terechtkomen bij de banden die je sneller opgebruikt dan verwacht en bij een loodzuurblok onder de motorkap dat minder kost dan een volle tank.
Wat je concreet doet
Bijna alles hier is voorbereiding en geen onderhoud, en de waardevolste tien minuten zijn die op je oprit op een droge namiddag.
Zoek nu drie dingen op in je handleiding: waar de 12 volt-startpunten zitten, waar het mechanische sleutelblad en de slotcilinder verborgen zitten, en hoe de noodontgrendeling van koffer of motorkap werkt. Alle drie zijn ze nutteloze kennis tot die ene ochtend.
Leg een kleine lithium-startbooster in de auto in plaats van startkabels. Een elektrische auto heeft maar een fractie nodig van de stroom die een diesel vraagt, dus zelfs een bescheiden booster maakt hem wakker, zonder tweede auto en zonder behulpzame onbekende.
Laat de auto niet langer dan een week staan met een bijna lege tractiebatterij, en steek hem in als je constructeur dat aanraadt. Een lege tractiebatterij kan de omvormer niet voeden die de 12 volt-batterij in leven houdt.
Schakel bewakings- en interieurbeveiligingsstanden uit wanneer de auto lang op een veilige plek staat, en weersta de neiging om de app open te doen om te kijken. Elke controle maakt de auto wakker.
Rijdt de auto vooral korte ritjes, zet hem dan om de twee weken twintig minuten in Ready. Tijd en niet afstand laadt de 12 volt-batterij van een EV weer op.
Vervang de 12 volt-batterij volgens de kalender, rond vier tot vijf jaar, in plaats van te wachten tot ze je laat stranden. Het is een van de goedkoopste onderdelen van de auto en veruit het meest waarschijnlijke om hem stil te leggen.
Zet er dezelfde chemie in als die waarmee de auto de fabriek verliet. Loodzuur, AGM en de lithium-ijzerfosfaat 12 volt-batterijen die verschillende merken nu gebruiken, worden anders geladen, en de software van de auto verwacht het type waarvoor ze geconfigureerd is.
Laat de auto na een overbrugging twintig tot dertig minuten in Ready staan voor je hem uitzet, en beschouw een tweede lege batterij binnen de maand als een versleten batterij en niet als pech.
Sluit je elektrische auto nooit aan als hulpauto bij iemand anders, en zeg dat ook luidop als iemand het je op een parking vraagt. Het onderdeel dat je ermee stukmaakt, kost meer dan hun hele herstelling zou gekost hebben.
Veelgestelde vragen
Kan ik de 12 volt-batterij zelf opladen vanuit de grote batterij?
Onrechtstreeks wel, en dat is precies wat er gebeurt telkens je de auto in Ready zet: de DC-DC-omvormer begint te werken en de 12 volt-batterij wordt vanuit de tractiebatterij bijgeladen. Het addertje zit in de volgorde. Is de 12 volt-batterij al te leeg om de contactoren te sluiten, dan raakt de auto niet aan de tractiebatterij om dat proces te starten, en moet er eerst een externe boost komen. Daarom is een volledig dode EV een kip-of-eiprobleem en geen brandstofprobleem.
Gaat een 12 volt-batterij langer mee in een elektrische auto?
Niet per se, en vaak zelfs het omgekeerde. Ze moet nooit een motor rondjagen, het zwaarste dat een startbatterij normaal doet, maar ze wordt haar hele leven oppervlakkig gecycled door een auto die blijft wakker worden om met een app, een netwerk en een timer te praten. Vier tot vijf jaar is een realistische levensduur, en de lithium-ijzerfosfaatbatterijen waar sommige constructeurs op 12 volt naar overgestapt zijn, zijn deels een antwoord op precies dat gebruikspatroon.
Mag ik er een gewone batterijlader op zetten?
Op de 12 volt-batterij wel, op voorwaarde dat je de juiste stand voor de chemie kiest en enkel aansluit op de polen of startpunten die je handleiding aanduidt. Een druppellader is een verstandig ding om aangesloten te laten op een auto die maanden stilstaat. Wat je niet mag doen, is de oranje hoogspanningskabels behandelen als iets waar je naast kunt werken, en de tractiebatterij laad je met niets anders dan een echte laadkabel.
Mijn auto waarschuwt voor de 12 volt-batterij maar rijdt nog. Hoe dringend is dat?
Dringend, in dagen en niet in maanden. Die waarschuwing betekent meestal dat de bewaking van de auto de spanning onder belasting heeft zien wegzakken en besloten heeft dat de batterij op is, en het faalgedrag is geen geleidelijke verzwakking die je nog kunt uitzitten, het is een ochtend waarop niets opengaat. Vervangen is een goedkope klus op een moment dat jij kiest, en een dure last op een moment dat de auto kiest.
