Je buitenspiegels staan op je eigen auto gericht, en daar komt de dode hoek vandaan
Het gat naast je auto is geen eigenschap van het plaatwerk, het is een gevolg van waar je het glas naartoe hebt gedraaid.
Zowat elke bestuurder stelt zijn buitenspiegels op dezelfde manier in, en zowat elke bestuurder heeft het zo geleerd. Je stapt in, draait het glas tot er aan de binnenrand een streepje van je eigen achterscherm verschijnt, en daar stop je, want dat stukje plaatwerk voelt als een ijkpunt dat je vertelt waar de auto ophoudt. Het probleem is dat dat ijkpunt je net het enige beeld kost waarvoor de spiegel bestaat. Je binnenspiegel dekt de rijstrook recht achter je al af. Een buitenspiegel die ver genoeg naar binnen staat om je eigen flank te tonen, besteedt een groot deel van een klein stukje glas aan een smallere versie van diezelfde strook, en wat hij daardoor niet meer laat zien, is precies het verkeer dat naast je achterbumper hangt. George Platzer beschreef dat in 1995 in een paper voor SAE, The Geometry of Automotive Rearview Mirrors, waarin hij uitlegde waarom die dode zones bestaan en hoe je eruit raakt: draai beide buitenspiegels ver genoeg naar buiten zodat je eigen auto verdwijnt, en de drie beelden houden op drie kopieën van hetzelfde te zijn en gaan zich als een estafette gedragen. Hij noemde het de Blind Zone and Glare Elimination-instelling. Dertig jaar later staan de meeste auto's op een Europese snelweg nog altijd anders afgesteld.
Je eigen achterscherm is het enige in de spiegel dat nooit beweegt
Drie spiegels horen de weg achter je onderling te verdelen, niet te concurreren om hetzelfde stuk ervan. De binnenspiegel neemt de strook waarin je rijdt voor zijn rekening, plus een beetje aan weerszijden. De buitenspiegels bestaan voor de twee stroken die je door de achterruit niet ziet, en hun hele waarde zit aan de buitenrand van wat ze kunnen bereiken. Elke graad die je aan je eigen plaatwerk besteedt, gaat van die buitenrand af, en omdat dat paneel aan de auto vastzit, vertelt het je nooit iets nieuws. Het is een stilstaande foto die plaats inneemt in een bewegend beeld. De overlap die daardoor in het midden ontstaat, voelt geruststellend, want dezelfde auto verschijnt in twee spiegels tegelijk en je waant je goed gedekt, maar die dubbeling wordt volledig betaald aan de buitenkant, en dat is net waar een inhalende auto zit tijdens de paar seconden waarin jij zou kunnen beslissen om van strook te wisselen.
De afstelling kost je een halve minuut, en de stoel komt eerst
Doe dit stilstaand, met de stoel, het stuur en de hoofdsteun al waar je ze wil hebben, want de hele instelling wordt bepaald ten opzichte van waar je ogen effectief zitten. Voor de bestuurderskant leun je met je hoofd naar links tot het tegen het zijraam rust, en draai je de spiegel naar buiten tot de flank van je eigen auto net uit beeld verdwenen is. Voor de passagierskant leun je de andere kant op tot je hoofd ongeveer boven het midden van de auto zit, en doe je exact hetzelfde. Ga daarna weer normaal zitten. Beide spiegels zien er nu vreemd leeg uit, met rijstroken in plaats van auto, en die leegte is de bedoeling en geen vergissing. Heeft je auto een geheugenstoel, sla de stand dan op, en doe de hele oefening opnieuw nadat iemand anders ermee gereden heeft, want een spiegel die op de ooghoogte van een langere bestuurder staat, staat niet meer op die van jou.
Aan de overgave merk je of het gelukt is
Test het bewust op een rustige autoweg in plaats van het in druk verkeer te ontdekken. Laat een auto je inhalen en volg de volgorde: hij hoort de binnenspiegel te verlaten op het moment dat hij in de buitenspiegel verschijnt, en de buitenspiegel te verlaten op het moment dat hij door het zijraam in je ooghoek opduikt. Goed afgesteld is er geen enkel moment waarop die auto in geen van de drie beelden zit. Valt hij uit de binnenspiegel en duikt hij een tel later pas in de buitenspiegel op, dan staat die spiegel nog te ver naar binnen en wil hij nog een paar graden naar buiten. De tweede helft van Platzers naam voor de instelling is het deel waar niemand op rekent: met het glas naar buiten gedraaid vallen de koplampen van de auto achter je niet meer op het spiegelend oppervlak richting je ogen, waardoor 's nachts in een file rijden ophoudt een trage kwelling te zijn.
Europese spiegels zijn hier al op gebouwd, Amerikaanse niet
VN-reglement 46, de Europese regel voor achteruitkijkspiegels, laat het spiegelend oppervlak vlak of sferisch bol zijn, en in de praktijk gebruiken Europese auto's aan beide kanten bol glas. Amerikaanse auto's niet: daar schrijft de regel voor dat de bestuurdersspiegel vlak moet zijn, en dat is meteen waarom zoveel advies dat voor die markt geschreven is, tegen de hardware in moet werken. Je auto draagt mogelijk ook een asferisch buitensegment, het strookje voorbij de fijne verticale lijn, dat het reglement toelaat als toevoeging aan de hoofdspiegel met een eigen minimumkromming. Het verbreedt het beeld verder, maar het perst alles erin samen, dus behandel dat strookje als een detector van aanwezigheid en beoordeel snelheid en gaten op het hoofddeel van het glas. Eén ding dat de naar buiten gedraaide stand niet verstoort, is de gewoonte van de passagiersspiegel om te kantelen wanneer je achteruit schakelt om je de stoeprand te tonen, en dat blijft nuttig gezien wat op een stoeprand rijden met een band en zijn flank doet.
Dodehoekdetectie waarschuwt je, ze laat je niets zien
Een dodehoekdetectie op radar is een echt vangnet en een zwakke vervanging voor zicht. Ze licht een symbooltje op om te melden dat er iets is, en dat is een ander soort informatie dan zien wát het is, hoe snel het nadert en of de strook erachter vrij is. De sensoren zitten achter de huid van de achterbumper en worden minder betrouwbaar onder wegvuil, sneeuw en zware spatten, en het systeem is net het zwakst bij de weggebruikers die het meest baat hebben: een motorrijder die op snelheid tussen het verkeer door filtert, kan de bewaakte zone sneller doorkruisen dan waarop het systeem gebouwd is om te reageren. Zie het zoals je het waarschuwingslampje voor de bandenspanning bekijkt, als een alarm en niet als een meetinstrument. Ze hoort ook bij de groeiende reeks systemen in elke nieuwe Europese auto die tegen je terugpraten, en net als de snelheidsassistent die naar je piept werkt ze het best wanneer de bestuurder niet op haar rekent om het kijken te doen.
Wat je concreet doet
De hele klus gebeurt op de oprit en kost niets. Het enige lastige is de eerste week, wanneer de spiegels leger ogen dan je gewend bent.
Zet eerst de stoel, het stuur en de hoofdsteun goed. De spiegelstand geldt alleen voor de ooghoogte waarrond je hem gebouwd hebt.
Bestuurderskant: leg je hoofd tegen het zijraam en draai de spiegel naar buiten tot je eigen achterscherm net verdwenen is.
Passagierskant: leun met je hoofd ongeveer tot het midden van de auto en doe hetzelfde met die spiegel.
Ga weer normaal zitten en verwacht twee lege spiegels, met weg in plaats van auto. Dat is het juiste resultaat.
Controleer het op een rustige autoweg: een inhalende auto hoort nooit tegelijk uit alle drie de beelden weg te zijn.
Verdwijnt een auto toch tussen de binnenspiegel en de buitenspiegel, dan staat die buitenspiegel nog te ver naar binnen. Draai hem nog een paar graden verder naar buiten.
Blijf over je schouder kijken. Dat is nu voor wat sneller beweegt dan de spiegels kunnen doorgeven: motorrijders, scooters en fietsers.
Stel opnieuw af nadat iemand anders met de auto gereden heeft, of sla de stand op in de geheugenstoel als je die hebt.
Maak het spiegelglas grondig schoon richting de herfst. Een bol oppervlak met een filmlaagje erop maakt van een lage zon een muur van verblinding.
Veelgestelde vragen
Moet ik dan nog over mijn schouder kijken?
Ja, maar om een andere reden dan vroeger. De naar buiten gedraaide stand haalt de grote dode zone weg waarin een auto kon schuilen, en ze haalt de kleinere restzones bij de achterhoeken niet weg, die nog altijd groot genoeg zijn voor een motorrijder of een fietser die snel nadert. Wat verandert, is het karakter van die controle: ze wordt een snelle bevestiging van een beeld dat je spiegels je al gegeven hebben, in plaats van de enige manier om te weten wat er naast je zit. Dat is winst, want lang over je schouder kijken is tijd waarin je niet naar de auto voor je kijkt.
Het voelt fout om mijn eigen auto niet te zien. Ga ik mijn strookwissels verkeerd inschatten?
Dat ongemak is echt en het duurt een paar dagen. Wat je eraan overhoudt, is het besef dat je dat streepje plaatwerk nooit echt ergens voor gebruikte, want een vast paneel op een vaste afstand vertelt je niets over waar de witte lijn ligt. Je gevoel voor de breedte van de auto komt van de weg vooruit en van de binnenspiegel, en die blijven allebei ongewijzigd. Wil je een tussenstap, laat de spiegels de eerste week dan iets minder ver naar buiten staan en draai ze de rest van de weg zodra de overgave normaal begint te voelen.
Helpt dit ook 's nachts?
Dat is de helft van de instelling die mensen het eerst opvalt. Een buitenspiegel die naar binnen staat, staat naar je gezicht gericht, dus de koplampen van de auto achter je vallen op het glas en kaatsen recht in je ogen, en daarom is 's avonds in het verkeer rijden zo vermoeiend. Draai het glas naar buiten en die bundels weerkaatsen van je ogen weg. De binnenspiegel heeft nog altijd zijn eigen dimfunctie voor wat recht achter je rijdt, of dat nu een handmatig lipje is of de automatische versie, en samen zorgt dat ervoor dat de file je niet langer in het gezicht schijnt.
Mijn auto heeft dodehoekdetectie. Is dit dan nog de moeite?
Meer de moeite, niet minder, want de twee dekken andere fouten af. De detectie is goed in het geval waar je niet aan dacht en slecht in je er iets over vertellen behalve dat het bestaat, terwijl een correct gerichte spiegel je de naderingssnelheid en de ruimte erachter geeft. De detectie gaat er ook stil op achteruit: een bumper vol wegenzout in de winter of een sensor onder een laagje wegvuil kan gewoon stoppen met waarschuwen, zonder foutmelding die je dat vertelt. Spiegels falen niet op die manier.
Werkt dezelfde instelling in een bestelwagen, of met een aanhanger?
Nee, en dat is de ene belangrijke uitzondering. Een gesloten bestelwagen heeft geen bruikbare binnenspiegel, dus zijn buitenspiegels dragen de volledige last en kun je niet afstellen als estafette vanuit een beeld dat niet bestaat. Daar wil je bewust een kleine overlap naar de carrosserie toe, met het groothoekdeel dat het buitenwerk doet. Slepen volgt dezelfde logica: de spiegels moeten voorbij de aanhanger kijken in plaats van voorbij de auto, en in de meeste Europese landen ben je verplicht verlengspiegels te monteren zodra de caravan of de lading breder is dan het trekkende voertuig.
