In hevige regen kan je auto vooraan verlicht en achteraan pikdonker zijn
De bestuurder achter je schat zijn remafstand in op iets wat hij misschien niet kan zien.
Dagrijlichten zijn verplicht op nieuwe personenwagens die sinds februari 2011 in de Europese Unie een typegoedkeuring kregen, en op nieuwe vrachtwagens en bussen sinds augustus 2012. Daarom valt tegenliggend verkeer al vijftien jaar zoveel beter op. Wat er zelden bij verteld werd, is dat die regel een toestel aan de voorkant beschreef en verder niets. Een dagrijlicht is een apart goedgekeurd lamptype, gebouwd om een naderende auto bij daglicht te doen opvallen, en bij de meeste wagens die vandaag in Europa rijden zet het inschakelen ervan achteraan precies niets aan. Bij helder weer maakt dat weinig uit, want een auto is in fel daglicht vanzelf perfect zichtbaar van achteren. Het probleem komt op de namiddagen waarop het ophoudt fel te zijn: stortregen onder een zwart wolkenfront, dichte spatnevel op de snelweg, een herfstheuvel in de mist, de ingang van een tunnel. De sensor achter de AUTO-stand meet omgevingshelderheid en niet hoe ver iemand ziet, dus die kijkt naar die grijze namiddag en besluit dat het nog dag is. Zo rijd je met een fel gezicht en een pikdonkere achterkant door precies de omstandigheden waarin de auto achter je alle waarschuwing kan gebruiken die hij krijgen kan.
Een lamp gebouwd voor één richting
De Europese lichtregels delen lampen in volgens het werk dat ze doen. Een dagrijlicht is onder een eigen VN-reglement goedgekeurd als een lamp die naar voren schijnt en als enige doel heeft op te vallen bij daglicht. Daarom is hij fel, recht vooruit gericht en waardeloos om de weg te verlichten. De achterlichten, die bescheiden rode lampjes die de wereld vertellen waar je auto ophoudt, zitten op een ander circuit en gingen van oudsher alleen aan als je stadslicht of dimlicht koos. De oorspronkelijke Europese eis verplichtte de fabrikanten om het toestel vooraan te monteren en liet de vraag over de achterkant open, dus bedraadden de meeste het op de eenvoudigste manier die er was: dagrijlichten vooraan, achteraan helemaal niets. Dat is geen defect, geen schandaal en niets wat een verdeler kan herstellen. Zo is de auto goedgekeurd, en zo gedraagt het merendeel van het verkeer om je heen zich op dit moment.
Waarom de automaat niet het vangnet is dat je denkt
De sensor achter je voorruit leest hoeveel licht erop valt en vraagt om dimlicht zodra dat cijfer zakt. Hij doet dat prima bij schemering, tunnels en ondergrondse parkings, en net dat succes is de reden waarom bestuurders hem verder vertrouwen dan verstandig is. Mist kan hij niet lezen en spatnevel evenmin, want mist en hevige regen verstrooien licht in plaats van het weg te nemen. Een mistbank om tien uur 's ochtends kan voor een sensor verblindend helder ogen terwijl je echte zichtlijn geen honderd meter haalt, en dan laat het systeem je gewoon op dagrijlichten verder rijden. Europese mobiliteitsclubs herhalen elke herfst dezelfde waarschuwing: de lichtsensor herkent mist of nevel niet, en hij reageert vaak te laat aan een tunnelmond of onder een plots onweersfront. Nieuwere auto's beginnen dat gat te dichten door de koplampen aan de ruitenwissers te koppelen, zodat een paar wisserbewegingen het dimlicht vanzelf aansteken. Doet jouw auto dat, dan is dat de moeite om te weten. Heel wat wagens uit het afgelopen decennium doen het niet, en het moment waarop de regen begint, is ook het moment waarop de weg je de minste grip van de hele week biedt.
De regel is veranderd, maar niet voor de auto op je oprit
De Europese lichtwetgeving heeft de achterstand ingehaald, stilletjes en alleen voor nieuwe goedkeuringen. Onder de zevende reeks amendementen op het VN-reglement over de montage van verlichting bleef het aan de fabrikant om de achterlichten al dan niet samen met de dagrijlichten te laten meegaan. De achtste reeks maakte van die keuze een verplichting: staan de dagrijlichten aan, dan moeten minstens de achterlichten mee aan. Zelfs dan blijft er een uitweg, want die achterlichten mogen donker blijven zolang het licht buiten de auto boven 7.000 lux zit, een niveau dat een écht heldere dag beschrijft en geen grijze. Het is een verstandige correctie. Ze verandert alleen niets aan de auto die je vandaag bezit, want typegoedkeuringsregels gelden voor nieuwe voertuigen en de gemiddelde personenwagen op de Europese wegen is intussen ruim twaalf jaar oud. Voor de meeste mensen die dit lezen, is het gedrag hierboven nog altijd het gedrag van hun eigen auto, en dat blijft nog jaren zo.
Wat de wet van je auto vraagt en wat ze van jou vraagt, zijn twee zaken
Montageregels binden de fabrikant. Gebruiksregels binden de bestuurder, en in heel Europa zeggen ze ongeveer hetzelfde: dimlicht is verplicht zodra het zicht slecht is, wat de klok ook aangeeft. Het Nederlandse reglement is uitdrukkelijk dat dimlicht overdag verplicht is bij mist, hevige regen, hagel of sneeuw. De Duitse verkeerswet vraagt het bij schemering, bij duisternis en telkens de zichtomstandigheden het vereisen. België en de meeste buurlanden verwoorden het in dezelfde geest, en een rij landen gaat verder door altijd licht te eisen, dag en nacht, het hele jaar door, zoals de Scandinavische staten al decennia doen en verschillende Centraal- en Oost-Europese landen later overnamen. Dagrijlichten volstaan op sommige plaatsen voor die permanente dagverplichting, maar ze volstaan nergens voor een slechtzichtregel, want elk van die regels noemt dimlicht, en dimlicht neemt de achterlichten mee. Het past in een breder patroon waarin Europese auto's ontzettend veel automatisch doen terwijl de bestuurder verantwoordelijk blijft voor het resultaat, van emissiesoftware tot de snelheidswaarschuwing die elke nieuwe auto aan boord heeft. Eén waarschuwing in de andere richting: het mistachterlicht is hier niet het antwoord. Dat bestaat voor zicht onder ruwweg vijftig meter, het is veel feller dan een gewoon achterlicht, en het aan laten staan bij gewone regen verblindt de bestuurder achter je en overstemt je remlichten.
Wat je concreet doet
Hier komt geen garage, geen ombouw en geen andere auto aan te pas. Er komt één gewoonte bij kijken, één controle van tien seconden, en weten welke van de twee generaties bedrading je toevallig rijdt.
Behandel de wisserhendel als je lichtschakelaar. Lopen de ruitenwissers, draai dan de lichtknop op dimlicht en laat hem daar staan. Die ene gewoonte dicht het hele gat, in elk land en in elke auto.
Leer lezen wat je instrumentenbord zegt. Het groene symbool voor stadslicht of dat voor dimlicht betekent dat de achterlichten leven. Dagrijlichten tonen meestal helemaal niets, en daarom voelt het dashboard geruststellend aan terwijl dat niet mag.
Controleer je eigen achterkant één keer, vanavond nog. Rij in het donker achteruit tot bij een etalage of een lichte garagepoort met de schakelaar op AUTO of uit, en kijk naar de weerspiegeling. Wat je daar ziet, is wat de bestuurder achter je ziet in regen overdag.
Steun niet op AUTO bij mist, spatnevel of onder een zwarte lucht. Kijk in het instructieboekje of jouw auto de koplampen aan de ruitenwissers koppelt. Doet hij dat niet, dan ben jij de sensor.
Dimlicht permanent aan laten staan is een volstrekt redelijke keuze. Op een moderne auto is de brandstofkost een afrondingsfout, verschillende Europese landen eisen het sowieso, en het haalt de beslissing helemaal weg.
Hou het mistachterlicht voor zicht onder ongeveer vijftig meter en schakel het uit zodra de mist optrekt. Het is het enige licht dat meer kwaad dan goed doet wanneer het niet nodig is.
Koop je een tweedehandswagen? Ga er bij daglicht in zitten met draaiende motor, zet de schakelaar op AUTO en laat iemand achter de auto staan. Vijftien seconden vertellen je welke generatie lichtlogica je koopt.
Veelgestelde vragen
Hoe weet ik of mijn auto de achterkant al mee verlicht met de dagrijlichten?
Kijk in plaats van te gokken, want er bestaat geen betrouwbare regel per merk, prijsklasse of bouwjaar. Parkeer in het donker voor een spiegelend oppervlak, start de motor, laat de lichtschakelaar uit of op AUTO staan en kijk of er achter je iets rood oplicht. Sommige fabrikanten koppelen de achterlichten al jaren aan de dagrijlichten, zeker bij auto's die ontwikkeld zijn voor Scandinavische markten waar permanent licht al lang verplicht is, terwijl andere merken in dezelfde toonzaal dat niet doen. Wagens die volgens de nieuwste reeks van het montagereglement zijn goedgekeurd, moeten het intussen wel, maar het enige wat de vraag beslecht voor de auto die voor je staat, is een weerspiegeling of een tweede paar ogen.
Moet het dashboard mij niet waarschuwen dat mijn licht uit is?
Dat deed het vroeger, bij toeval. In oudere auto's bleef de instrumentenverlichting donker tot je het licht aanzette, dus in de schemering rijden met een onverlichte tellerpartij was een duidelijk signaal. Een moderne digitale cockpit is volledig en gelijkmatig fel, wat de lichtschakelaar ook doet, dus dat signaal is stilletjes verdwenen en er blijft alleen het kleine groene symbool voor stadslicht of dimlicht over. Het hoort bij een klein groepje dashboardsignalen die niet betekenen wat bestuurders denken, naast het bandenspanningslampje dat geen drukmeter is.
Zijn dagrijlichten dan nog wel zinvol?
Zeker wel, voor het werk waarvoor ze ontworpen zijn. Ze bestaan omdat een auto die frontaal nadert of uit een zijstraat komt merkbaar makkelijker op te merken is, en makkelijker in te schatten qua snelheid en afstand, wanneer hij een felle lichtsignatuur draagt, en die winst zit overdag en niet 's nachts. De kritiek in dit artikel is niet dat die lampen nutteloos zijn. Ze zijn een oplossing voor één specifiek probleem, gezien worden van vooraan bij daglicht, en bestuurders zijn ze stilaan gaan lezen als een algemene lichtstand die alles afdekt.
Verblind ik iemand als ik overdag met dimlicht rijd?
Nee. Een dimlicht is precies zo ontworpen en afgesteld dat het geen licht in de ogen van tegenliggers gooit, want daar dient de scherpe afsnijding in het lichtbeeld voor, en landen die dag en nacht licht eisen, draaien dat experiment al decennia op nationale schaal. Als er al een risico is, loopt het de andere kant op, want dagrijlichten worden niet gedimd en kunnen in mist meer licht terugkaatsen naar het tegemoetkomend verkeer dan een dimlicht doet. De enige terechte klacht over verblinding gaat over verkeerd afgestelde koplampen, en dat is werk voor je volgende keuring en geen reden om donker te rijden.
Volstaat stadslicht bij regen, of moet het dimlicht zijn?
Dimlicht. Stadslicht, ook wel standlicht of parkeerlicht genoemd, dient om de omtrek van een stilstaande of geparkeerde auto af te tekenen, en is veel te zwak om een rijdend voertuig te laten opvallen tegen nat asfalt en opspattend water. Het zet tenminste wel de achterlichten aan, wat het beter maakt dan dagrijlichten alleen, maar geen enkele Europese slechtzichtregel is ermee vervuld, en geen enkele bestuurder achter je pikt het er aan snelwegsnelheid uit door een muur van water. De schakelaar heeft niet voor niets een middenstand, en dit is er de reden niet voor.
