Helpt een warmtepomp je elektrische auto echt in de winter?
Benzineauto's kregen hun verwarming altijd gratis
Een benzine- of dieselmotor verliest ruwweg twee derde van zijn brandstof als warmte, dus de cabine opwarmen kostte nooit iets extra. Een elektromotor verspilt zo weinig dat elke graad warmte uit de batterij komt die de auto ook moet laten rijden. De eerste EV's gebruikten een eenvoudige weerstandsverwarming, die één kWh stroom omzet in één kWh warmte. Een warmtepomp laat de airco omgekeerd werken en haalt warmte uit de buitenlucht en de aandrijving. Bij milde kou levert ze twee tot drie kWh warmte per kWh die ze verbruikt.
In het kort
Een warmtepomp blinkt uit tussen ruwweg plus 10 en min 5 graden, en dat is het grootste deel van het Europese koude seizoen.
Bij min 10 vond de ADAC geen significant voordeel tegenover een gewone verwarming.
Traag stadsverkeer kost de meeste verwarmingsenergie per kilometer, niet de snelweg.
Voorverwarmen aan de kabel en een verwarmde zetel besparen meer dan de pomp zelf.
Waarom stadsverkeer het meest kost
Een verwarming verbruikt energie per uur, maar verbruik meten we per kilometer. Dezelfde 3 kW die ongeveer 2,5 kWh per 100 km toevoegt aan een constante 120 km/u, voegt 10 kWh per 100 km toe als je gemiddeld 30 km/u door de stad rijdt. De ADAC zag dat patroon in zijn tests: een rit van 23 km bij min 7 graden verbruikte gemiddeld 70 procent meer energie dan bij plus 23, terwijl de meerkost over 100 km bij 0 graden 21 tot 30 procent bedroeg.
De auto die leeft van schoolritten en boodschappen betaalt dus de hoogste verwarmingskost per kilometer, en rijdt nooit lang genoeg om zelf warm te worden. Net die bestuurder wint het meest bij een warmtepomp. Op de snelweg maakt de motor al restwarmte die het systeem kan terugwinnen, dus daar telt de pomp minder.
Waarom het voordeel wegvalt bij echte vorst
Een warmtepomp oogst warmte uit de buitenlucht. Hoe kouder die lucht, hoe minder warmte er te halen valt en hoe harder de compressor moet werken, dus de opbrengst per kWh zakt van ongeveer drie naar één. Onder ongeveer min 10 vriest de buitenste warmtewisselaar ook dicht, en moet het systeem zichzelf af en toe ontdooien. De meeste merken houden daarom een weerstandsverwarming naast de pomp, precies voor dit weer.
Toen de ADAC zeven elektrische auto's testte in een koudekamer bij min 10, toonden de auto's met warmtepomp geen significant voordeel. Dat is normaal, geen defect. De 'tot 30 procent meer winterbereik' uit de brochure is het beste geval op een zachte dag, geen gemiddelde in januari.
Verwarm voor terwijl de auto aan de lader hangt
De beste verwarmingstruc heeft niets met de hardware te maken. Stel een vertrektijd in terwijl de auto aan de lader hangt, en de energie om de cabine op te warmen komt uit het stopcontact in plaats van uit de batterij. Volgens de ADAC volstaat ongeveer 15 minuten. Een volledige voorverwarming van een VW ID.3 kost zo'n één euro aan stroom, en je vertrekt met het bereik dat je had. Een warme auto geeft ook het voorverwarmen van de batterij een voorsprong op weg naar een snellader. Eén valkuil: voorverwarmen via de app terwijl de auto niet ingeplugd is, gebruikt gewoon vroeger de batterij.
Verwarm jezelf, niet de hele cabine
Een verwarmde zetel verbruikt zo'n 50 tot 100 watt en een verwarmd stuur nog minder, terwijl de cabineverwarming op volle kracht evenveel trekt als een waterkoker, en dat onafgebroken. Op een frisse ochtend houden zetel, stuur en een zachte ventilator de meeste bestuurders comfortabel voor een fractie van de energie. Daarom geven Hyundai en Kia hun auto's een Driver Only-knop, en verstoppen andere merken een eenzone- of eco-stand in de menu's.
Kies 20 of 21 graden in plaats van 24, want het systeem jaagt dat doel na met al het vermogen dat nodig is. Recirculatie helpt ook, want lucht van 18 graden opnieuw opwarmen is goedkoper dan verse lucht van 3 graden, maar alleen een paar minuten per keer voor de ruiten beslaan.
Heeft de occasie die je wilt er een?
Van ruwweg 2019 tot 2023 was de warmtepomp een betalende optie op een aantal van de best verkochte EV's in Europa. Volkswagen vroeg er in Duitsland ongeveer 1.250 euro voor op de ID.3, en Skoda en Cupra deden ongeveer hetzelfde op de Enyaq en de Born. Tesla voegde ze pas toe aan de Model 3 met de update van oktober 2020, terwijl Renault de Zoe al in 2012 een warmtepomp gaf.
Vanaf de bestuurdersstoel zie je het niet. Vraag de verkoper om de originele bestelbon, of laat een dealer de uitrustingslijst afdrukken op basis van het chassisnummer, en zoek naar warmtepomp, Wärmepumpe of pompe à chaleur. Op een koude ochtend is de pomp enkele tientallen kilometers bereik waard, dus hoort ze in de prijs, net als het batterijgezondheidsrapport waar je sowieso al om vraagt.
Zo hou je je EV goedkoper warm
Stel een vertrektijd in en verwarm voor terwijl de auto nog ingeplugd is. Ongeveer 15 minuten volstaat.
Verwarm eerst de zetel en het stuur, en pas daarna de lucht.
Kies 20 of 21 graden, niet 24.
Gebruik Driver Only of eenzoneklimaat als je alleen rijdt.
Verwacht het grootste bereikverlies op korte ritten en in de stad, niet op de snelweg.
Vooral korte stadsritten en geen laadpunt thuis? Dan is een warmtepomp het geld waard. Vooral snelweg? Dan is ze comfort, geen noodzaak.
Koop je tweedehands? Controleer via het chassisnummer of er een warmtepomp op de uitrustingslijst staat.
Veelgestelde vragen
Waarom verliest mijn EV met warmtepomp toch bereik in de winter?
Omdat verwarming maar een deel van de winterkost is. Een koude batterij geeft minder van haar energie af en neemt minder recuperatie op, en koude lucht en winterbanden zorgen voor extra weerstand. In de wintertest van de ADAC op de snelweg verbruikten auto's die allemaal een warmtepomp hadden bij 0 graden nog altijd 25 tot 31 procent meer.
Kun je een warmtepomp achteraf laten inbouwen?
In de praktijk niet. Het is een ander koelcircuit met eigen kleppen, warmtewisselaars en software, dat in de fabriek wordt ontworpen, en geen enkele Europese constructeur biedt het aan als inbouw bij de dealer. Wil je er een, dan moet ze op de auto zitten wanneer je hem koopt.
Verwarmt de warmtepomp ook de batterij?
Bij de meeste huidige systemen wel. Hetzelfde circuit warmt de batterij op voor een snellaadbeurt en kan daarvoor restwarmte van de motor gebruiken, wat goedkoper is. Daarom warmen auto's met een goed geïntegreerde warmtepomp vaak sneller voor en houden ze in de kou een hoger laadvermogen vast.
Heeft een plug-inhybride een warmtepomp nodig?
De meeste plug-inhybrides verwarmen op de oude manier: op een koude ochtend start de benzinemotor ook in elektrische modus, alleen om de cabine op te warmen. Dat is de belangrijkste reden waarom hun elektrisch bereik in november krimpt. De beste gewoonte is dezelfde als bij een EV: verwarm voor aan de kabel voor je de stekker uittrekt.
